آناتومي:
استخوان های مفصل زانو شامل استخوان ران-درشت نی و کشکک زانو است.
سطوح مفصلی استخوان ران-درشت نی و کشکک زانو با یک پوشش غضروفی ضخیم چند میلیمتری پوشیده است که باعث فشار بیش از حد براین سطوح مفصلی می شود.
مینیسک یک دیسک غضروفی هلالی شکل است که در قسمت داخل و خارج مفصل زانو وجود دارد .مفصل زانو توسط یک کپسول مفصلی حمایت می شود که خود این کپسول توسط رباط های داخلی و خارجی طرفی زانو حمایت می شود.
مینیسک داخلی به رباط داخلی طرفی زانو می چسبد در حالیکه مینیسک خارجی به لیگامان خارجی طرفی نمی چسبد.
زانو از روبرو
Aرباط صليبي خلفي تيبيا Bرباط جانبي مديال – تيپا (مياني – درشت ني) Cمينيسک مياني Dمينيسک مياني قدامي Eرباط عرضي زانو Fدرشت ني Gنازک ني Hرباط صليبي قدامي Iرباط جانبي خارجي Jمينيسک طرفي Kاستخوان ران |
 |
زانو از بالا
A. رباط عرضی زانو.
B.مینیسک طرفی.
C.مینیسک میانی.
D.محل اتصال مینیسک قدامی. |
 |
علت اختلال:
این ضایعه اغلب وقتی بوجود می اید که زانو همزمان با چرخش تحت کشش هم قرار بگیرد و غضروف مینیسک بین استخوان زانو و درشت نی تحت فشار قرار می گیرد.
مینیسک داخلی بیشتر از مینیسک خارجی اسیب می بیند.اسیب مینیسک در بچه ها بسیار نادر است.
علائم اختلال:
درد در طول مفصل زمانیکه روی مفصل فشار وارد بیاید یا مفصل زانو بچرخد ایجاد می شود.وقتی حرکت خاصی انجام شود درد ناگهانی ایجاد می شود و التهاب زانو می تواند اضافه شود.
در بعضی موارد زانو قفل می کند که ناشی از تحت فشار قرار گرفتن مینیسک و متلاشی شدن ان است.
در بعضی موارد یک منطقه حساس ناشی از بیرون زدگی مایع در مفصل می تواند حس شود(کیست مینیسک)ناراحتی طول کشیده به کاهش حرکات عضله رانی منجر می شود.
درمان موارد حاد:
درمان بايد بلافاصله بعد از اتفاق شروع شود. هدف از درمان فوري اين است که از جراحات بيشتر پيشگيري شود و تا جايي که ممکن است خونريزي مهار شود.
درمان موثر باعث کاهش خونريزي- کاهش بافت ناشي از جوش خوردن زخم و کاهش عوارض ميشود که ميتواند اين مشکلات دوره باز تواني يا ناتواني را طولاني کند.
درمان را تحت عنوان اصول Rice دنبال مي کنيم (همراه تصوير):
استراحت و فعاليت ورزشي فورا متوقف شودR=rest
هر چه سريعتر بايد يخ در ناحيه اسيب ديده قرار بگيردI=ice
سرماي يخ باعث انقباض عروق خوني و توقف خونريزي مي شود. در چنين شرايطي اسپري سرما ساز موثر نيست.
يخ نبايد مستقيما با پوست تماس داشته باشد و بايد با يک لايه نازک مثلا باند کشي پوشانده شود.
درمان با يخ بايد به مدت 20دقيقه در عرض 3 ساعت اول اسيب انجام شود.
در صورت امکان درمان بايد شامل موارد زير باشد:
:C بايستي يک باند فشاري البته نه انقدر محکم که مانع جريان خون شود بسته شود.
بانداژ فشاري بايد در طول شب برداشته شود ولي مجددا صبح ها تا زماني که ورم کاهش يابد بايستي انجام شود.
براي افزايش اثر باند فشاري بهتر است از يک تکه پشم يا نمد به اندازه تقريبا يک سانتي متر ضخامت در زير باند که درست و مستقيم در بالاي محل خونريزي قرار داده ميشود استفاده کرد.
E : تا جايي که ممکن است محل اسيب ديده بالاتر از سطح قلب قرار گيرد در اين حالت بايد خونريزي متوقف شود تا ماداميکه ورم وجود دارد بايد اين بالا گرفتن عضو اجرا شود.
باز تواني را مي توان48-24ساعت بعد از رخداد اسيب شروع کرد.
معاينه:
اگر اسیب مفصل زانو مورد تردید باشد باید معاینه پزشکی انجام شود.یک معاینه بالینی طبیعی کافی نیست.پزشک تست های گوناگون زانو(تست مینیسک)انجام می دهد.
هر چند که در طی چرخاندن زاند حساسیت و درد ناکی زانو معمولا افزایش می یابد.ارتروس کپی – اسکن MR یا سونو برای تشخیص اغلب ضروری است .
درمان:
در موارد مشکوک درمان شامل تسکین درد و نوتوانی است .اگر ناراحتی کم کم از بین نرفت و اگر مواردی از قفل شدگی زانو و یا ضایعه واضح مینیسک وجود داشت (مثلا تویط سونو مشخص شده است)جراحی باید مد نظر باشد.
تحت جراحی سعی می شود که تکه های پاره شده مینیسک اره شود.(که در این حالت به دوره ی نوتوانی طولانیتری نیاز خواهند داشت ولی احتمالا در طولانی مدت خطر تحلیل غضروف زانو کاهش می یابد)
تکه های پاره شده مینیسک معمولا خارج می شود ولی در موارد نادری کل مینیسک خارج می شود.
نوتواني :
شامل کلیات و مراحل 1 تا 4 است.
به دنبال جراحی،اعمال فشار روی زانو به محض کاهش درد و التهاب می تواند شروع شود. در بهترین موارد فعالیت کامل بعد از چند هفته امکان پذیر است.
در موارد بدون عارضه می تواند به سطح فعالیت ورزشی قبل خود در طی یک ماه بر گردد.
نوتوانی نباید باعث درد و التهاب در زانو شود .
عوارض:
اگر بهبودی کافی ایجاد نشد قبل از جراحی باید از تشخیص مطمئن شد.معاینات تکمیلی شامل :عکس برداری با اشعه ایکسو سونو گرافی و اسکنMR باید انجام شود.
در موارد خاصی مشکل زیر باید مورد توجه باشد:
_صدمه غضروفی.
_پارگی رباط داخلی-طرفی زانو.
_پارگی رباط خارجی –طرفی زانو.
_پارگی رباط صلیبی-قدامی.
_پارگی رباط صلیبی خلفی.
_از هم گسیختگی غشای استخوانی .
_التهاب زرد پی.
_تجمع مایع در مفصل.
_التهاب کیسه بورس.
_بیماری تحلیل برنده غضروف.
_التهاب چین مخاطی.
به دنبال یک ارتروس کپی مشکلاتی مانند تجمع مایع در مفصل یا عفونت زخم یا مفصل زانو ممکن ایت بوجود اید که نیاز به مداخله فوری پزشکی دارد .
نکته ويژه:
از انجايي که اسيب مي تواند عدم توانايي دائم ايجاد کند بايستي به موسسه بيمه خودتان گزارش دهيد .